FOREX nedir?

Uluslararası döviz piyasası FOREX (FOReign EXchange Market), piyasa exchange oranında uluslararası döviz exchange'lerinin toplam hacmidir. FOREX Ocak 1976'da IMF üyesi ülke başkanları toplantısında Kingston Jamaika'da doğdu. Bu toplantı uluslararası döviz değişim sistemine yeni bir yapıyı tanıtmıştır, döviz exchange'i için serbest dalgalı exchange oranları döviz exchange'i için tek yöntem haline getirilmiştir.

• Oku Kapat 1

  Neden Forex?

  Forex'te yüksek oranda kazanç sağlayabilme ihtimali, her ulusal para biriminin bir mal gibi (buğday ya da şeker vb. gibi) olabilmesi ve ayrıca exchange'in ortası (altın ya da gümüş gibi) olabilmesi faktörüne bağlıdır. Dünya değişiyor, her ülke için ekonomik koşullar (üretim, enflasyon, işsizlik vb.) her geçen gün birbirlerine daha da bağımlı hale geliyor. Sonuç olarak, bir döviz cinsinin oranı diğerlerine göre farklılık gösterir. Döviz kurlarındaki dalgalanmaların başlıca nedeni budur.

  Forex'in yatırımcılar için ilgi çekici olmasının iki sebebi vardır. Hepsinden önce, para birimleri mal gibidirler, herkes için gereklidirler. Örneğin; bir Amerikan firması almak istediği Japon arabalarının ödemesini yapabilmek için JPY'ine ihtiyaç duyar. Aynı zamanda, Japon'ların yeni motor parçalarını Almanya'dan alabilmek için EUR'ya ihtiyaçları vardır. Bu gibi çeşitli sebeplerden ötürü her ülke yabancı dövize ihtiyaç duyar. İkinci sebep ise Forex, birinci sebebin sonucu olarak popülerdir. Arz-talep durumu her döviz cinsi için sürekli değiştiği için, alınan ülkenin ve satılan ülkenin de döviz kurları değişir. Farklı faktörlerin ve her ülkenin ekonomik koşullarının da döviz kurları üzerinde etkisi vardır (iş gücü kapasitesi, enflasyon ve işsizlik vb. gibi).

  Tüm dövizler çiftler halinde trade edilir ve her birinin kısaltması mevcuttur.

  Tablo 1. Döviz Kısaltmaları

  Kısaltma	Anlamı
  EUR	Euro
  USD	ABD Dolar'ı
  GBP	İngiliz Pound'u
  JPY	Japon Yen'i
  CHF	İsviçre Frank'ı
  AUD	Avustralya Dolar'ı
  CAD	Kanada Dolar'ı
  NZD	Yeni Zellanda Dolar'ı

• Oku Kapat 2

  Döviz Kurları

  Döviz kuru, döviz cinsini diğer cinsten ifade eden bir birimdir. Örneğin, EUR/USD kuru 1,2505 olduğunda, demek olur ki 1 Euro 1,2505 ABD dolarıdır.

  Herhangi bir döviz cinsinin kuru genellikle iki figür ile gösterilir: Alış fiyatı (soldaki) ve Satış fiyatı (sağdaki).

  Alış Fiyatı, bir birim baz döviz cinsi (bizim örneğimizde EUR) satarken ne kadar kotasyon döviz cinsi (bizim örneğimizde USD) elde edileceğini belirtir.

  Satış Fiyatı bir birim baz döviz cinsi (bizim örneğimizde EUR) alabilmek için ne kadar kotasyon döviz cinsi (bizim örneğimizde USD) ödenmesi gerektiğini belirtir.

  Spread , Alış Fiyatı ile Satış Fiyatı arasındaki farktır.

  Tablo 2. Farklı döviz cinsleri için 1,0 lot büyüklüğü

  Döviz cinsi↓	1.0 lot büyüklüğü	1 lot için Gerekli Marjin	1 pip büyüklüğü
  EURUSD	EUR 100.000	1.000 EUR	0,0001
  USDCHF	USD 100.000	1.000 USD	0,0001
  EURUSD	EUR 100.000	1.000 EUR	0,0001
  GBPUSD	GBP 100.000	1.000 GBP	0,0001
  USDJPY	USD 100.000	1.000 USD	0,01

• Oku Kapat 3

  Döviz Cinsi Nasıl Alınır/Satılır. Leverage.

  Diyelim ki EUR/USD kuru 1,2505/1,2509. Piyasayı analiz ettiniz ve EUR/USD kurunun yükseleceğine karar verdiniz (en az 1,2600 civarına). 1,2509 fiyatından (satış fiyatı) 0,1 lot (minimum sözleşme büyüklüğü) EUR/USD aldınız. Tablo 2 sözleşme büyüklüğü konusunda yardımcı olacaktır: örneğin, eğer 1,0 lot EUR/USD 100.000 EUR ise, 0,1 lot (sözleşme büyüklüğümüz) 10.000 EUR'dur.

  Bu demek olur ki aldığınız miktar 10.000 EUR ve sattığınız 10.000 × 1,2509 = 12.509 USD. Bu da demek olur ki, bu işlemi yapabilmek için 12.509 USD'a sahip olmanız gerekmez ve 100 katı düşüğü: sadece $125,09 yeterlidir. Kalan miktar (örneğimizde, $12.383,91) broker'ınız (piyasaya girmenize yardımcı olan şirket) tarafında leverage ile sizin için sağlanacaktır.

  Leverage teminat ve ödünç alınan fonlar arasındaki orandır: 1:20, 1:40, 1:50, 1:100. Leverage 1:100, işlem yapmak istediğiniz sözleşme büyüklüğünden 100 misli daha az miktarda depozito yapabilmeniz anlamına gelir.

  Tahmin ettiğiniz gibi EUR/USD yükseliyor, 10.000 EUR aldınız ve 12.509 USD sattınız. Diyelim ki tahminleriniz doğru çıktı ve EUR/USD 1,2599/1,2603 seviyesine ulaştı. Açık pozisyonu karşıt işlem üzerinden kapattınız (örneğimizde, kısa pozisyonu (satış pozisyonu) uzun pozisyon (alış pozisyonu) ile kapattınız, mesela 10.000 EUR (0,1 lot* 1,0 lot büyüklüğü EUR/USD için) sattınız ve 12.599 USD aldınız):

  İşlem	EUR	USD
  Pozisyon Aç — EUR Al ve USD Sat	+ 10.000 EUR	- 12.509 USD
  Position Kapat — EUR Sat ve USD Al	- 10.000 EUR	+ 12.599 USD
  Toplam:	0 EUR	+ 90 USD

  Kazancınız 90 USD. Ancak 10.000 EUR (12.509 USD) ile işlem yapmadınız, 125 USD ile yaptınız, kazanç 90 pip. Pip fiyatın dalgalanabileceği minimum fiyattır. EUR/USD için, 1 pip fiyatın 0,0001'idir (bknz. Tablo 2). Kazancımız 1,2599 - 1,2509 = 0.0090, yani 90 pip.

  Böylece, $125 yatırdınız ve $90 kazanç elde ettiniz. Bu 10 dakikada da olabilir bir kaç günde sürebilir. Ancak birkaç saat içinde $90 kazanç sağlamak kesinlikle kötü bir kazanım değildir. Fakat unutmayın ki bu size karşı olarakta çalışabilir ve kaybınıza da yol açabilir. Para yönetimi riskinizi en aza inderecektir, hatta sıfıra bile çekebilir ve kazanım artışınızı 10%'dan 20-30%'a kadar yükseltebilir ve her ay daha da yukarı tırmandırabilir.

• Oku Kapat 4

  Rollover (Swap).

  Bir soru kaldı: sunmuş olduğı leverage'a karşı broker'ın kazancı nedir? Eğer 22:00 GMT'den önde pozisyon açar ya da kapatırsanız leverage ücretsizdir. Eğer pozisyonunuzu 22:00 GMT'den sonraya bırakırsanız, broker hesabınızın storage'ına/'ından çeker ya da yatırır, gece aşırı bırakılmış pozisyonu diğer güne taşımak için ücret alır. Bu pozitif (hesabınıza yatırılır!) ya da negatif (hesabınızdan çekilir) olabilir, bu olay trade ettiğiniz döviz cinslerinin ait olduğu ülkelerin faiz oranlarına bağlı olarak farklılık gösterir.

  Örneğin, Avrupa (ECB) faiz oranı 4,25%'dir ve ABD (FED) faiz oranı 3,5%'dir. Diyelim ki EUR/USD üzerinde açık 1.0 büyüklüğünde bir kısa pozisyonunuz olsun. bunu yapabilmek için, 100.000 EUR satıyorsunuz, yıllık 4,25% ile borç alarak. EUR sattığınız zaman, yıllık %3.5 üzerinden faiz kazandığınız USD alıyorsunuz. Sonuç olarak, yıllık (4,25-3,5)% ya da eğer EUR/USD kuru 1,2500 ise, yıllık 937,5 USD (günlük 2,57 USD).

  Bu demek oluyor ki eğer EUR/USD üzerinde açık bir kısa pozisyonunuz (satış pozisyonu) varsa, hesabınızdan günlük lot başına $2,57 çekilecektir. Eğer EUR/USD üzerinde açık bir uzun pozisyonunuz (alış pozisyonu) varsa, hesabınıza hergün $2,57 yatırılacaktır.

  Pratikte, çekilen miktar $2,57'dan biraz daha fazladır ve yatırılan miktar ise $2,57'dan biraz daha azdır. Bu fark broker a rollover için komisyon olarak ödenir (bknz. Sözleşme Özellikleri).

  Not: Çarşamba günü açılmış ve gece yarısı tutulmuş pozisyonun rollover'ı için Storage diğer günlere nazaran üç misli daha yüksektir. Bunun sebebi Çarşamba günü geceyarısı tutulan trade'in tarih değeri normalde Cumartesi olmalıdır, ancak bankalar kapalı olduğu için, tarih değeri Pazartesi olur ve siz ekstra iki günlük faizi kazanır yada kaybedersiniz.

Foreign Exchange Piyasası (FOREX) bugün yatırım yapılabilecek en kazançlı sektördür.

Diğer finans piyasalarının aksine Forex piyasasının yoğunlaştığı bir fiziksel konum yoktur, mesela hisse senedi exchange gibi. Bankaların elektronik ağı, bilgisayar terminalleri ya da basit bir şekilde telefon üzerinden işler. Fiziksel değişimin olması Forex piyasasının 24 saat çalışmasını sağlar, tüm zaman dilimleri ve başlıca finans merkezleri geneline yayılan (Sidney, Tokyo, Hong Kong, Frankfurt, London, New York vb.), trader'lara 24 saat ve tüm çalışma günleri süresince döviz alıp satabilme imkanı sağlar.

• Oku Kapat 1

  Neden Forex çok popüler?

  Aşağıdakiler Forex'in neden yatırımcılar ve finansal spekülatörler arasında çok popüler olduğunun başlıca sebepleri olarak kabul edilebilir :

  • 1. Likidite. Forex dünyadaki en büyük finans piyasasıdır, yaklaşık $3-4 trilyon hergün el değiştirir, oysa hisse senedi piyasalarında ki trade hacmi sadece $500 milyardır.
  • 2. Esneklik. Forex 24 saatlik bir trading programı olduğu sürece, önemli olaylara tepki vermek için beklemek zorunda değilsiniz. Diğer piyasalarda, basitçe cevap vermek için sabaha kadar beklemek zorundasınızdır ve fiyat zaten olaydan etkilenmiştir ve arzulanan seviyeden çok farklıdır. .
  • 3. Daha düşük işlem maliyeti. Genellikle Forex'te herhangi bir komisyon yoktur, spread dışında (Alış Fiyatı ile Satış Fiyatı arasındaki farktır).
  • 4. Fiyat istikrarı. Forex'in yüksek likiditesi fiyat istikrarını sağlamaya yardımcı olur, adil fiyatlarda sınırsız sözleşme büyüklüklerinin işletilmesine olanak sağlar. Kararsızlık genellikle hisse senedi piyasasında ya da belli bir fiyat ile sınırlı sayıda sözleşme işletilebilen diğer düşük hacimle işlem yapılan exchange piyasalarında görünür.
  • 5. Marjin. Forex'te trading için marjin büyüklüğü (leverage) anlaşma üzerinden müşteri ile banka arasında gerçekleşir ya da müşteriye piyasaya erişim sağlayan broker arasında ve genellikle oran 1:100 civarındadır. Böylece, eğer trader 1.000 USD gibi bir teminat sağlar ise, 100.000 USD ile işlem yapma şansını elde eder. Yüksek leverage ve hızlı kur dalgalanması birleşimi Forex'i çok kâr elde edilebilir ancak bir okadar da riskli hale getirmektedir.
• Oku Kapat 2

  Forex Piyasası Sınıflandırması.

  FOREX aşağıdaki karakteristikler ile sınıflandırılabilir:

  • 1. İşlem türü. Örneğin, uluslararası dönüşüm piyasası mevcuttur (dönüşüm işlemler ABD Dolar'ı / Japon Yen'i ya da ABD Dolar'ı / Kanada Dolar'ı vb. gibi).
  • 2. Coğrafi konum. Diğer finans piyasalarının aksine Forex piyasasının yoğunlaştığı bir fiziksel konum yoktur, mesela hisse senedi exchange gibi. Bankaların elektronik ağı, bilgisayar terminalleri ya da basit bir şekilde telefon üzerinden işler. Fiziksel değişimin olması Forex piyasasının 24 saat çalışmasını sağlar, tüm zaman dilimleri ve başlıca finans merkezleri geneline yayılan (Sidney, Tokyo, Hong Kong, Frankfurt, London, New York vb.), trader'lara 24 saat ve tüm çalışma günleri süresince döviz alıp satabilme imkanı sağlar. Trading uzak doğuda başlar , Yeni Zellanda'da (Wellington), sonra Sidney, Tokyo, Hong Kong, Singapur, Moskova, Frankfurt Maine, London ve New York ve Los Angeles'da sona erer. Tahmini bölgesel trading saatleri aşağıda gösterilmiştir:

    Seans	Şehir	GMT	EET
    Asya	Tokyo	00:00 - 08:00	02:00 - 10:00
    Avrupa	Frankfurt Londra	06:00 - 14:00 07:00 - 15:00	08:00 - 16:00 09:00 - 17:00
    Amerika	New York Chicago	13:00 - 21:00 14:00 - 22:00	15:00 - 23:00 16:00 - 00:00
    Pasifik	Wellington Sidney	21:00 - 05:00 22:00 - 06:00	23:00 - 07:00 00:00 - 08:00

• Oku Kapat 1

  Ticari Bankalar

  Ticari bankalar döviz işlemlerinin başlıca hacminden sorumlulardır. Diğar piyasa katılımcıları bu bankalarda hesap bulundururlar ve gerekli olan dönüşümleri, depozitoları ve yatırma işlemlerini onların üzerinden gerçekleştirirler. Bankalar piyasa isteklerini/gerekliliklerini döviz kuru oranlarında ve fonların çekiciliği/yatırımı ile toplarlar ve bunlarla birlikte diğer bankalara başvururlar. Müşterilerin istekleri bir kenara, bankalar kendi hesapları adına da trade gerçekleştirirler.

  Sonunda, Forex bankalararası işlemler piyasasıdır ve daha sonra, döviz ve faiz oranı dalgalanmasından bahsederken bankalararası yabancı exchange piyasasını aklımızda bulundurmalıyız.

  Günlük işlem hacmi 1 milyar dolara ulaşabilen büyük uluslararası bankalar, Deutsche Bank, Barclays Bank, Union Bank of Switzerland, Citibank, Chase Manhattan Bank ve Standard Chartered Bank gibi, dünya exchange piyasalarında en büyük etkiye sahiptirler. Bu bankalar bellidir ve geniş çaplı işlem hacimleri kotasyonlarda ya da döviz fiyatlarında büyük değişikliklere yol açabilirler. Büyük piyasa oyuncuları genellikle iki gruba ayrılır: boğalar ve ayılar. Boğalar döviz fiyatının artmasını isteyen piyasa katılımcılarıdır; ayılar ise fiyatın düşmesini isteyen katılımcılar. Piyasa genellikle ayılar ve boğalar arasında dengededir ve döviz kotasyonları genellikle dar bir aralıkta dalgalanırlar. Ancak, ayılar ya da boğalar piyasada diğerine karşı güç kazanmaya başladığında, döviz kurları keskin ve büyük bir şekilde dalgalanmaya başlarlar.

• Oku Kapat 2

  Dış Trade İşlemleri Gerçekleştiren Şirketler

  Uluslararası trading'de yeralan şirketler, ister yabancı dövize ciddi şekilde ihtiyacı olanlar (ithalatçılar) ya da yabancı dövize sahip olanlar (ihracatçılar) ve ayrıca depozito ve döviz fazlasının çekilmesi. Kural olarak, bu gibi organizasyonların Forex piyasasına direk erişimi mevcut değildir ve değiş tokuş ve depozito işlemlerini ticari bankalar üzerinden gerçekleştirirler.

• Oku Kapat 3

  Dış Varlıklara Yatırım Yapan Şirketler (Fon Yatırımları, Para Piyasası Fonları, Uluslararası Kurumlar)

  Bu şirketler çeşitli türde uluslararası yatırım fonlarını temsil ederler, devlet tahvillerine ve çeşitli ulusal şirketlerin tahvillerine fon yatırarak varlık portföyünü çeşitlendirenler. İş yürütücülerinin argosunda, bu şirketler basitçe "fonlar" diye anılırlar. En popüler fonlar George Soros'un "Quantum" fonu ve "Dean Witter".

  Bu tür piyasa katılımcıları büyük uluslararası şirketlerin şubeler, ortak işletmeler vb. ile dış endüstri yatırımları yapmayı tercih edebilirler. Bu Xerox, Nestle, General Motors, British Petroleum benzeri şirketleri tanımlar.

• Oku Kapat 4

  Merkez Bankaları

  Merkez bankalarının başlıca endişeleri dış piyasalardaki döviz düzenlemeleridir, özellikle ulusal para birimindeki keskin sekmeleri önlemek amacı ile, böylece ekonomik krizlerin önüne geçilir, ithalat ve ihracat arasındaki denge korunur, vb.. Merkez Bankaları Forex piyasası üzerinde çok büyük etkiye sahiptir: hem direk (döviza müdehale) hem de dolaylı olarak (para tedariği ve faiz oranı düzenlemeleri). Merkez bankaları ayılar ya da boğalar olarak belirtilemezler, odaklandıkları nesne doğrultusunda yükselmeye ya da alçalmaya oynayabilecek olmaları sebebiyle. Merkez bankaları ulusal para birimini etkilemek amacı ile piyasada yalnız olarak boy gösterebilirler ya da diğer merkez bankalarıyla birleşmede rol alıp uluslar arası piyasalarda toplu para politikasını izleyebilirler ya da toplu müdahalelerde.

  Şu bankalar dünya para piyasaları üzerinde en büyük etkiye sahiptir: ABD merkez bankası — ABD Federal Rezerv (FED), Alman merkez bankası — Deutsche Bundesbank ve İngiliz merkez bankası — İngiltere Bankası (Yaşlı bayan (Old Lady)).

• Oku Kapat 5

  Dış Exchange'ler

  Yabancı exchange gelişmekte olan ekonomilerle yan yana işler, tüzel kişiler için döviz exchange'i gerçekleştirir ve piyasa kurlarını şekillendirir. Hükümet genellikle aktif olarak döviz yoğunluğunu kullanarak kurları düzenler.

• Oku Kapat 6

  Döviz Cinsi Brokerage Şirketleri

  Döviz broker'larının fonksiyonu belirli bir yabancı döviz için alıcı ile satıcıyı biraraya getirmek ve aralarındaki değiştirmeyi tamamlamak ya da borçlanma-yatırma işlemini tamamlamaktır. Broker'lar yapmış oldukları arabuluculuk için işlem miktarının belirli bir yüzdesi oranında komisyon alırlar.

• Oku Kapat 7

  Bireyler

  Bireyler yurtdışı seyehatlerine, maaş dönüşümlerine, emekli maaşlarına, kazanılan gelir transferlerine ve yabacı exchange piyasasında para alıp satmalarına bağlı olarak yüksek miktarda ticari olmayan işlemler gerçekleştirirler. 1986'da marjin trading'inin başlangıcında bireylere Forex'te yatırım yapabilme ve kazanç sağlayabilme fırsatı verildi.

  Forex'teki işlemlerin ana hacmini (90-95%) büyük küresel ticari bankaların müşterilerinin faizleri ve kendi hesapları oluşturur. Bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler sayesinde daha fazla özel sermaye, daha fazla brokerage şirketi ve bankalar Forex'e internet üzerinde erişebilmeye başladı.

Bankalarınuygulamalarında bazı özel döviz kısaltmaları mevcuttur: Örneğin, doların yen karşısındaki kurunu belirtmek için USD/JPY kullanılır, İngiliz sterlininin dolar karşısındaki kuru içinse GBP/USD kullanılır. İlk döviz cinsi baz ve ikincisi ise kotasyon döviz cinsi diye anılır:

Bu kısaltmalar size bir birim baz döviz alabilmek için nekadar kotasyon döviz ödemeniz gerektiğini gösterir (bu örnekte, 120,25 Japon Yen'i 1 ABD Dolar'ıdır). Minimum kur dalgalanmasına pip denir.

USD/JPY, EUR/JPY ve GBP/JPY döviz çiftleri, bir pip 0,01'dir. Tüm diğer döviz çiftleri için (kısaltmalardaki JPY hariç olarak), bir pip 0,0001'dir.

Forex'teki döviz çiftleri alış ve satış fiyatları olarak kotasyonlanmıştır:

Alış baz döviz cinsini satabileceğiniz kurdur (örneğimizde USD) ve kotasyon dövizi alabileceğiniz kur (JPY).

Satış (ya da teklif) baz döviz cinsini alabileceğiniz kurdur (örneğimizde USD), ve kotasyon dövizi satabileceğiniz (JPY).

Spread alış ve satış fiyatı arasındaki farktır..

Marjin trading, müşteri fonlarına dayalı garantili teminat kullanılarak ve dealer tarafından sağlanan leverage ile Forex'te trading gerçekleştirmektir.

Bu demek olurki müşteri teminat olarak minimum sözleşmeden çok daha düşük olan minimum depozitoyu gerçekleştirmiştir, ancak gerçek piyasaya girmek için gerekli olan daha büyük miktarlarla işlem yapabilir.Bu ekstra fonlar müşteriye broker'lar tarafından bilgi hizmetleri ile temin edilir ve trader'a hesap bakiyesindeki miktardan daha büyük miktarlarda pozisyonlar ile çalışabilme şansı tanır. Bu teminat tipik şekilde marjin olarak alınacaktır .

Leverage teminat ile ödünç alınan fonlar arasındaki orandır: 1:20, 1:40, 1:50, 1:100. leverage 1:100, işlem yapmak istediğiniz sözleşme büyüklüğünün 100 misli daha az teminat yatırmanız gerektiği anlamına gelir.

Döviz Kuru bir döviz cinsinin bir diğeri cinsinden ifade edilmesidir. Dalgalanma piyasadaki talep ve arza bağlıdır ve/ ya da devlet veya merkez bankası tarafından gerçekleştirilen açık piyasa işlemlerine.

Lot teminat marjin üzerinde sağlanan trading için döviz cinsinin sabitlenmiş standart miktarıdır. Bazen sözleşme büyüklüğü diye de anılır. Her döviz çifti için 1,0 lot sözleşme büyüklüğü Sözleşme Özellikleri'nde belirtilmiştir.

Storage pozisyonu ertesi trading seansına taşıma ücretidir. Trade ettiğiniz döviz cinslerinin ülkelerinin faiz oranları arasında farka bağlı olarak Pozitif (hesabınıza yatırılır!) ya da negatif (hesabınızdan çekilir) olabilir.